شمس الدين محمد بن محمود آملي

517

نفائس الفنون في عرائس العيون ( فارسى )

ميبايست كه 11 بعد ازوست در قطر رابع موضوع بود آن را در آن جا وضع كرديم پس 12 و 13 و 14 و 15 بر ولا در بيوت فرزين قدامى وضعكرديم و 15 ضعف ضلع بود و در قطر اول موضوع خواستيم كه 16 را كه بعد از او است هم در اين سطر اعنى سطر اول عرضى به دو مرتبه وضع كنيم چون بيت در جهت مطلوب نداشت فرض كرديم كه خانه پانزده متصل باشد بدان طرف ديگر ازين سطر اعنى بقطر ثانى نظر كرديم و بر اين تقدير ميبايست كه 16 در بيت چهارم از اين سطر موضوع بود آنجا آن را نهاديم و بيت فرزين قدامى نداشت بر طريقه مذكوره هفده را در بيت اخير سطر ثالث طولى وضعكرديم و 18 و 19 را در بيوت فرزين قدامى . پس 19 را بيت فرزين قدامى نبود بيست را بر طريقه مذكوره در بيت اخير سطر ثانى عرضى وضعكرديم . و او چون ضعف ضلع بود بيست و يك را به دو مرتبه بالاى او در بيت سوم از سطر دوم عرضى بنهاديم و 22 را در خانه فرزين قدامى او اعنى بيت دوم سطر اول عرضى و خانه فرزين قدامى نداشت و 23 را بر طريقه مذكوره در بيت آخر سطر اول طولى اعنى قطر ثالث بنهاديم و خانه فرزين قدامى نداشت و 24 را بر طريقه مذكوره در بيت آخر سطر رابع عرضى بنهاديم و 25 را در بيت فرزين قدامى او اعنى خانه چهارم از سطر ثالث عرضى ، و وضع اعداد در اين مربع تمام شد و در ضابطه وضع اعداد در مربعات زوج گوئيم كيفيت وضع در اين مربعات چنان باشد كه مربع 4 در 4 مثلا كه اول مربعات زوج الزوج است چون واحد را در يكى از اقطار اربعه وضعكنند اگر خواهند در سطر طولى بروند و اگر خواهند در سطر عرضى و ابتدا از واحد كنند و خانها را بشمارند و هر خانه كه غير از خانه‌هاى قطر باشد در آنجا عدد را وضع نكنند ، اما چون به خانه قطر رسند عددى كه نوبت آنخانه باشد در آنجا وضعكنند تا در همه خانها اقطار اعداد وضعكرده باشند ،